Τρίτη 2 Φεβρουαρίου 2021
Δευτέρα 25 Ιανουαρίου 2021
ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ-ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2019
ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ
Γ ́ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ́ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 7 ΙΟΥΝΙΟΥ 2019 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:
ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ
ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4)
ΚΕΙΜΕΝΟ
[Επίκληση των αξιών της δημοκρατίας]
Χρειάζεται μια απάντηση στο βασικό ερώτημα που άκουσα να επαναλαμβάνεται
συχνά, κυρίως από τους νέους οι οποίοι τόσο εύκολα αυταπατώνται κι εξίσου εύκολα
απογοητεύονται: Αφού η δημοκρατία είναι κατά κύριο λόγο ένα σύνολο διαδικαστικών
κανόνων, πώς μπορούμε να έχουμε την απαίτηση να βασιζόμαστε στους «ενεργούς
πολίτες»; Για να έχουμε ενεργούς πολίτες, δεν χρειάζονται άραγε και ιδανικά; Και βέβαια
χρειάζονται τα ιδανικά. Πώς όμως να μην πάρουμε υπόψη μας τις μεγάλες ιδεολογικές
συγκρούσεις που δημιούργησαν αυτούς τους κανόνες; Θέλετε να δοκιμάσουμε να τις
απαριθμήσουμε;
Πρώτο μεταξύ όλων συναντάμε μέσα από αιώνες αμείλικτων θρησκευτικών πολέμων
το ιδανικό της ανοχής. Αν σήμερα απειλείται η ειρήνη στον κόσμο, η απειλή προέρχεται για
άλλη μια φορά από τον φανατισμό, δηλαδή από την τυφλή πίστη στη δική μας αλήθεια και
ότι αυτή μπορεί να επιβληθεί με τη βία. Δεν χρειάζονται παραδείγματα· τα έχουμε
καθημερινά μπροστά στα μάτια μας.
Έπειτα έρχεται το ιδανικό της μη βίας. Ποτέ μου δεν ξεχνώ τη διδαχή του Καρλ
Πόπερ*, σύμφωνα με την οποία αυτό που ουσιαστικά διακρίνει μια δημοκρατική εξουσία
από μια μη δημοκρατική είναι πως μονάχα στην πρώτη οι πολίτες μπορούν να
ξεφορτωθούν τους κυβερνώντες χωρίς αιματοχυσίες. Οι τυπικοί κανόνες της δημοκρατίας,
που τόσο συχνά γίνονται αντικείμενο χλευασμού, εισήγαγαν για πρώτη φορά στην ιστορία
τρόπους συμβίωσης που είχαν στόχο την επίλυση των κοινωνικών συγκρούσεων χωρίς τη
χρήση βίας. Μόνον εκεί όπου οι κανόνες αυτοί γίνονται σεβαστοί, ο αντίπαλος δεν
θεωρείται πλέον εχθρός που πρέπει να εξοντωθεί αλλά αυτός που μας αντιπολιτεύεται και
αύριο μπορεί να πάρει τη θέση μας.
Τρίτο, το ιδανικό της σταδιακής ανανέωσης της κοινωνίας μέσα από την ελεύθερη
αντιπαράθεση των ιδεών και την αλλαγή της νοοτροπίας και του τρόπου ζωής. Μόνο η
δημοκρατία επιτρέπει τη διαμόρφωση και την εξάπλωση των ειρηνικών επαναστάσεων,
όπως συνέβη τις τελευταίες δεκαετίες με την αλλαγή στις σχέσεις των δύο φύλων, που ίσως
να είναι η μεγαλύτερη επανάσταση της εποχής μας.
Τέλος, το ιδανικό της αδελφότητας (η fraternité της Γαλλικής Eπανάστασης). Η ιστορία
του ανθρώπου είναι σε μεγάλο βαθμό ιστορία συγκρούσεων αδελφοκτόνων. Στο έργο του
Φιλοσοφία της Ιστορίας ο Χέγκελ** χαρακτήρισε την Ιστορία ως «απέραντο σφαγείο».
Μπορούμε να τον διαψεύσουμε; Σε καμία χώρα του κόσμου δεν υπάρχει περίπτωση να
διαρκεί επί μακρόν η δημοκρατία δίχως να γίνει ήθος και συμπεριφορά.
------------------------------------------
* Καρλ Πόπερ: Φιλόσοφος του 20ού αι. ** Γ. Β. Φ. Χέγκελ: Φιλόσοφος του 19ου αι.
ΑΡΧΗ 2ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ́ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ Δ ́ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ
ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ
Πώς όμως μπορεί να γίνει αυτό δίχως την αναγνώριση της αδελφότητας που ενώνει
όλους τους ανθρώπους σε ένα κοινό πεπρωμένο; Η αναγνώριση αυτού του γεγονότος είναι
τόσο περισσότερο αναγκαία σήμερα, που καθημερινά συνειδητοποιούμε αυτό το κοινό
πεπρωμένο και θα έπρεπε να ενεργήσουμε με συνέπεια όσο υπάρχει ακόμα αυτή η μικρή
φλόγα της λογικής που φωτίζει την πορεία μας.
Απόσπασμα από το βιβλίο του Norberto Bobbio, Το μέλλον της δημοκρατίας, μετάφραση Π. Ράμος.
Θεσσαλονίκη: Παρατηρητής, 1993, σελ. 49-51.
A1. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου που σας δόθηκε
(90-110 λέξεις).
Μονάδες 25
Β1. Να επαληθεύσετε ή να διαψεύσετε , με βάση το κείμενο, τις παρακάτω
προτάσεις, γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράμμα που
αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση τη λέξη Σωστό ή Λάθος:
α. Κυρίως οι νέοι αμφισβητούν τη δυνατότητα της δημοκρατίας να
βασίζεται στους «ενεργούς πολίτες».
β. Η αλλαγή στις σχέσεις των δύο φύλων δεν εντάσσεται στις ειρηνικές
επαναστάσεις.
γ. Η μακροβιότητα της δημοκρατίας προϋποθέτει ανάλογη στάση ζωής.
δ. Ο φανατισμός και η βία βρίσκονται στον αντίποδα της ανοχής .
ε. Στόχος των δημοκρατικών πολιτευμάτων δεν είναι η ειρηνική επίλυση
των κοινωνικών συγκρούσεων.
Μονάδες 10
Β2. α. Να εντοπίσετε στο κείμενο δύο περιπτώσεις επίκλησης στην
αυθεντία (μονάδες 2).
β. Για ποιον λόγο χρησιμοποιεί ο συγγραφέας την επίκληση σε κάθε
μία περίπτωση; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας με στοιχεία
από το κείμενο (μονάδες 4).
Μονάδες 6
Β3. α. Να ξαναγράψετε κάθε μία από τις παρακάτω προτάσεις της τρίτης
παραγράφου, αντικαθιστώντας την υπογραμμισμένη λέξη με μία
άλλη, σημασιολογικά ισοδύναμη:
1. «... δεν ξεχνώ τη διδαχή του Καρλ Πόπερ ...».
2. «... γίνονται αντικείμενα χλευασμού ...».
3. «... εισήγαγαν στην ιστορία τρόπους συμβίωσης ...».
4. «... αυτός που μας αντιπολιτεύεται ...».
Μονάδες 4
ΑΡΧΗ 3ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ́ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ Δ ́ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ
ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ
β. Σε κάθε ένα από τα παρακάτω αποσπάσματα, να αναγνωρίσετε τη
λειτουργία της γλώσσας στις υπογραμμισμένες φράσεις (μονάδες 2) και
να αποδώσετε τη σημασία τους μονολεκτικά ή περιφραστικά (μονάδες 4):
1. «... ο Χέγκελ χαρακτήρισε την Ιστορία ως “απέραντο
σφαγείο” ...» (5η παράγραφος).
2. «... η μικρή φλόγα της λογικής που φωτίζει την πορεία
μας.» (6η παράγραφος).
Μονάδες 6
ΣΥΝΟΛΟ ΜΟΝΑΔΩΝ 10
Β4. α. Στα υφολογικά χαρακτηριστικά του δοκιμίου συμπεριλαμβάνονται τα
παρακάτω:
1. σύνθετη δομή προτάσεων που επιτυγχάνεται με τη
χρήση υποτακτικού λόγου, και
2. κάποια προφορικότητα στο ύφος που δείχνει διάθεση του
δοκιμιογράφου να επικοινωνήσει με τον αναγνώστη.
Για κάθε ένα από τα παραπάνω χαρακτηριστικά να εντοπίσετε στο
κείμενο δύο (2) παραδείγματα και να τα μεταφέρετε στο τετράδιό σας.
Μονάδες 4
β. Να εξηγήσετε τη χρήση του σημείου στίξης της παρένθεσης που
βρίσκεται στην 5η παράγραφο:
«... (η fraternité της Γαλλικής επανάστασης) ...».
Μονάδες 2
γ. Στην παρακάτω φράση να αναγνωρίσετε το είδος της σύνταξης
(ενεργητική – παθητική) (μονάδα 1) και να το μετατρέψετε στο άλλο είδος
(μονάδες 2):
«... Μόνο η δημοκρατία επιτρέπει τη διαμόρφωση και την
εξάπλωση ειρηνικών επαναστάσεων ...».
Μονάδες 3
ΣΥΝΟΛΟ ΜΟΝΑΔΩΝ 9
Γ1. «Για να διατηρούν τις βασικές τους αρχές, οι σύγχρονες δημοκρατίες
βασίζονται στη δράση των ενεργών πολιτών» είναι το θέμα
αφιερώματος στην ηλεκτρονική εφημερίδα του σχολείου σου.
Σε ένα άρθρο 500-600 λέξεων να παρουσιάσεις τεκμηριωμένα τις
θέσεις σου για το θέμα, εστιάζοντας:
α. στις ενέργειες με τις οποίες ο πολίτης κάνει πράξη τη δημοκρατία στην
καθημερινότητά του, και
β. στις δράσεις με τις οποίες το σχολείο μπορεί να συμβάλλει στη
διαμόρφωση ενεργών πολιτών με δημοκρατικό ήθος.
Προσοχή: στο άρθρο να μην αναγράψετε το ονοματεπώνυμό σας.
Μονάδες 40
ΑΡΧΗ 4ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ́ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ Δ ́ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ
ΤΕΛΟΣ 4ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ
ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζομένους)
1. Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόμενο μάθημα. Στο εσώφυλλο
πάνω-πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά σας στοιχεία. Στην αρχή των
απαντήσεών σας να γράψετε πάνω-πάνω την ημερομηνία και το
εξεταζόμενο μάθημα. Να μην αντιγράψετε τα θέματα στο τετράδιο και
να μη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το όνομά σας.
2. Να γράψετε το ονοματεπώνυμό σας στο πάνω μέρος των φωτοαντιγράφων ,
αμέσως μόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα
θέματα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση. Κατά την
αποχώρησή σας, να παραδώσετε μαζί με το τετράδιο και τα
φωτοαντίγραφα.
3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέματα μόνο με μπλε ή
μόνο με μαύρο στυλό με μελάνι που δεν σβήνει.
4. Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.
5. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες μετά τη διανομή των φωτοαντιγράφων.
ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ-ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2020
ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ
ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΔΕΥΤΕΡΑ 15 ΙΟΥΝΙΟΥ 2020
ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ
ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)
ΚΕΙΜΕΝΟ 1
Το γιατρικό της αμόλυντης λογοτεχνίας
Το διάβασμα είναι μια από τις πιο μοναχικές τέχνες. Προσωπικά το θεωρώ μία
δημιουργική ενασχόληση. Να μπορείς να συγκεντρώνεσαι πάνω σε ένα κείμενο, να το
αφουγκράζεσαι αλλά και να το κάνεις δικό σου. Η προσωπική ανάγνωση απαιτεί συνήθως
μια εσωτερική απομόνωση και όχι να σου επιβάλλεται εξωτερικά.
Έφηβος, όταν αρρώσταινα, καθόμουν στο σπίτι και αποτελείωνα ένα ολόκληρο
μυθιστόρημα. Μάλιστα μια φορά «ανέβασα πυρετό» παραπάνω, για να τελειώσω το
«Ανθρώπινο κτήνος» του Ζολά – το θυμάμαι ακόμη.
Στα κοινωνικά δίκτυα πολλοί αναφέρουν ότι δεν μπορούν να συγκεντρωθούν σε ένα
βιβλίο. Για εμένα, που το διάβασμα ήταν μια καθημερινότητα, εξακολουθεί να παραμένει,
αλλά οι περιστάσεις το καθιστούν ακόμη πιο αδέσμευτο.
Τώρα, περισσότερο από ποτέ, αναζητώ την ουσία της ανάγνωσης. Αυτή η ουσιαστική
ανάγνωση δεν έχει ανάγκη καμιάς επίδειξης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Δεν ασκώ
πρωταθλητισμό ανάγνωσης ούτε διεκδικώ τον τίτλο του εκλεκτού αναγνώστη. Επανέρχομαι
στην εφηβεία μου, χάνομαι μέσα στο κείμενο και ας είναι ό,τι θέλει.
Κρατώντας το βιβλίο στο χέρι αισθάνομαι μια τρυφερότητα, μια σιγουριά, λες και
εγείρονται οι συγγραφείς και συνομιλούν μαζί μου. Δεν βιάζομαι να αποτελειώσω πολλά
βιβλία. Οι ώρες του διαβάσματος είναι διάσπαρτες σε όλη τη διάρκεια της μέρας και της
νύχτας που τείνουν να ενοποιηθούν σε έναν αλλόκοτο χωροχρόνο.
Αφοσιώνομαι στο κείμενο. Αν στην εφηβεία μου έκλεβα χρόνο για διάβασμα, τώρα –τι
ειρωνεία!– ο χρόνος αυτός ξανακερδίζεται.
Και να η θαυματουργή ίαση της λογοτεχνίας. Τέτοια κείμενα έρχονται και γιατρεύουν
την ψυχή. Χαμένοι και σωσμένοι χαρακτήρες σε παρασύρουν με τις ιστορίες τους. Γιατί η
λογοτεχνία είναι αμόλυντη, κανένας ιός δεν θα τη μεταλλάξει, θα είναι πάντα εκεί και τα
λογοτεχνικά αντισώματα θα μεταμορφώνουν τις ψυχές μας και θα μας οπλίζουν με
κουράγιο.
Ο Θεόδωρος Γρηγοριάδης είναι συγγραφέας. Το κείμενο δημοσιεύτηκε στον ημερήσιο τύπο (διασκευή).
ΑΡΧΗ 2ΗΣ ΣΕΛΙ∆ΑΣ
ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ - ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ
ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ∆ΕΣ
ΚΕΙΜΕΝΟ 2
Γράφειν
Από τότε που ο καθένας μας εισέρχεται μέσα στη ροή του χρόνου, αρχίζει να γράφει.
Γράφει μες στη μνήμη του, γράφει με το χέρι του, γράφει με τα έργα του. Διαισθάνεται πως
η γραφή αυτή θα αντισταθεί, αν δεν ακυρώσει, το φευγαλέο της ύπαρξής του μέσα στον
κόσμο. Και πως θα «σώσει» από την καταστροφική λήθη και τον ίδιο, και τους άλλους και
την Ιστορία.
Πριν ακόμη το παιδί αρχίσει να γράφει, πριν του μάθουν, όσοι γνωρίζουν, να γράφει,
έχει κιόλας εγγράψει στην τρυφερή μεμβράνη της μνήμης του τις πρώτες του εντυπώσεις
από τη ζωή. Έχει γράψει μέσα στην καρδιά του, με στοργή κι εμπιστοσύνη, τους δικούς
του, αρχίζει να γράφει τους οικείους του, τους συγγενείς του, κατόπιν τους φίλους του. Κι
όσο προχωρεί μέσα στον χρόνο παλεύει να καταγράψει όλο τον κόσμο που γνωρίζει, τον
κόσμο του. Αυτές οι πράξεις της γραφής του προσβάλλονται κάθε τόσο από τη λήθη, οι
γραφές κατατρώγονται από τον χρόνο, όπως εκείνες που χάραζαν οι παλιοί άνθρωποι στα
μάρμαρα. Και όσο βαραίνει μέσα και πάνω του ο χρόνος, τόσο ο καθένας προσπαθεί να
περιφρουρήσει τις γραφές του βίου του, ώστε να αναγιγνώσκονται εύκολα. «Σ’ έχω γράψει
στην καρδιά μου», «είναι γραμμένο στη μνήμη μου», «απομένει ανεξίτηλο μέσα μου» -
εκφράσεις της καθημερινής ζωής- αυτής που φεύγει, αυτής που ανασπά από τον κόσμο
τους δικούς μας, τους συγγενείς και φίλους.
Πλάσματα γεννημένα για να γράφουν οι άνθρωποι, όλοι οι άνθρωποι. Κι ανάμεσά
τους πολλοί που κατορθώνουν να γράψουν το όνομά τους σε μια οικογένεια, σε μια
επιχείρηση, σ’ ένα επάγγελμα. Μέσα στην Ιστορία του κόσμου, οι φημισμένοι, οι άξιοι, οι
μεγάλοι οι ήρωες. Μέσα στην Ιστορία των Επιστημών, οι σπουδαίοι. Μέσα στην Ιστορία της
Εκκλησίας, οι άγιοι. Μέσα στην Ιστορία των Γραμμάτων, οι αυθεντικοί συγγραφείς. Όλοι
αυτοί, καθένας με τον τρόπο του, γράφουν.
Από όλους ωστόσο τους ανθρώπους που το θείο ριζικό τους είναι να γράφουν, εκείνοι
που γράφουν μ’ έναν τρόπο πασιφανή, επίσημο, είναι οι συγγραφείς. Ποιητές, στοχαστές,
μυθιστοριογράφοι γράφουν και ξαναγράφουν τον εαυτό τους και τους άλλους, τον κόσμο
που βλέπουν κι εκείνον που δεν βλέπουν και που ωστόσο τον θεωρούν εξίσου πραγματικό.
Γιατί όλοι αυτοί, όλοι όσοι γράφουν, επιμένουν να γράφουν, ενώ έχουν βεβαιωθεί πως
θα βγουν κάποια στιγμή από τον κόσμο, καθώς κι ο ίδιος ο κόσμος –αφού ό,τι έχει αρχή θα
έχει κι ένα τέλος– θα βγει κάποτε από τον εαυτό του; Ίσως γιατί το γράφειν –συνειδητό ή
όχι, εκούσιο ή και ακούσιο, φανερό ή και κρυφό– αποτελεί την έσχατη, ακραία παρηγοριά
για τη θνητότητα που τους πολιορκεί και που τελικά τους καταβάλλει. Αυτή τη θνητότητα
που φαρμακώνει την ύπαρξη και τη συνείδηση του ανθρώπου με το φαρμάκι της
ματαιότητας, πολεμά και εξορκίζει, και αρνείται η πράξη του γράφειν.
Ο Κώστας Ε. Τσιρόπουλος (1930-2017) ήταν συγγραφέας, μεταφραστής και εκδότης. Το κείμενο «Γράφειν»
ανήκει στη συλλογή δοκιμίων «Η Μόνωση ως Συνομιλία» (2003).
ΑΡΧΗ 3ΗΣ ΣΕΛΙ∆ΑΣ
ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ - ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ
ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ∆ΕΣ
ΚΕΙΜΕΝΟ 3
I
Εκεί πού αναρωτιέσαι για πράγματα που πρώτη φορά
αντικρίζεις
για πράγματα χιλιοειπωμένα που έχουνε πια περάσει
για πράγματα που ξαφνιάζουν κι ας γίνονται κάθε μέρα
για πράγματα που έλεγες δεν θα συμβούν ποτέ
και τώρα συμβαίνουν μπρος στα μάτια σου
γ ι’ άλλα που επαναλαμβάνονται μ’ ελάχιστες παραλλαγές
για πράγματα που πουλιούνται μόλις πιάσουν
κατάλληλη τιμή
για πράγματα που σάπισαν με το πέρασμα του καιρού
ή που ήσαν σάπια απ’ την αρχή και δεν το έβλεπες
εκεί που απορείς για πράγματα που μπόρεσες να κάνεις
για πράγματα σοβαρά ή ανόητα που ρίσκαρες τη ζωή σου
για πράγματα σημαντικά που τα κατάλαβες αργότερα
για πράγματα που τα φοβήθηκες κι απέφυγες
ν’ αναλάβεις
για πράγματα που τα προγραμμάτισες και δεν σου βγήκαν
γ ι’ άλλα που τα σχεδίασαν άλλοι και βγήκαν διαφορετικά
για πράγματα που σου έτυχαν χωρίς να τα περιμένεις
για πράγματα που μόνο τα ονειρεύτηκες
και κάποτε, μία στις χίλιες, πραγματώθηκαν…
Εκεί απάνω σε βρίσκει η ποίηση.
Τίτος Πατρίκιος, ποίημα από τη συλλογή «Σε βρίσκει η ποίηση» (2012).
ΑΡΧΗ 4ΗΣ ΣΕΛΙ∆ΑΣ
ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ - ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ
ΤΕΛΟΣ 4ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ∆ΕΣ
Θέμα Α
Α1. Να αποδώσετε συνοπτικά τους λόγους για τους οποίους η λογοτεχνική
ανάγνωση συνιστά λυτρωτική απόλαυση για τον συγγραφέα στο Κείμενο 1
(60-70 λέξεις).
Μονάδες 15
Θέμα Β
Β1. Να επαληθεύσετε ή να διαψεύσετε, με βάση τα Κείμενα 1 και 2, τις
παρακάτω προτάσεις, γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράμμα
που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση τη λέξη Σωστό ή Λάθος. Να
τεκμηριώσετε την απάντησή σας με αναφορές στα κείμενα:
α. Ο συγγραφέας του Κειμένου 1 διαβάζει λογοτεχνία κυρίως γιατί αυτή
σχετίζεται με τις επαγγελματικές του υποχρεώσεις.
β. Ο συγγραφέας του Κειμένου 1 συνήθιζε να διαβάζει
προγραμματισμένα.
γ. Το «γράφειν» στο Κείμενο 2 χρησιμοποιείται κυριολεκτικά σε όλο το
κείμενο.
δ. Το «γράφειν» στο Κείμενο 2 δεν συνδέεται με ιστορικά και
επιστημονικά επιτεύγματα.
ε. Σύμφωνα με τα Κείμενα 1 και 2 τόσο η αναγνωστική όσο και η
συγγραφική δραστηριότητα παρηγορούν τον άνθρωπο.
Μονάδες 10
Β2. α. Ο σκοπός του συγγραφέα του Κειμένου 1 είναι να ευαισθητοποιήσει
στο ζήτημα της λογοτεχνικής ανάγνωσης. Πώς το επιτυγχάνει; Να
τεκμηριώσετε την απάντησή σας αναφέροντας από το κείμενο δύο (2)
σημεία στίξης και δύο (2) σχήματα λόγου. Να προσδιορίσετε για το
καθένα τη λειτουργία του (μονάδες 8).
β. Ποια είναι η επικοινωνιακή λειτουργία του ερωτήματος στην 5η
παράγραφο του Κειμένου 2 «Γιατί όλοι … εαυτό του;» (μονάδες 7).
Μονάδες 15
Β3. Λαμβάνοντας υπόψη το περιεχόμενο της τρίτης παραγράφου του
Κειμένου 2 («Πλάσματα … γράφουν») να εξηγήσετε πώς ο άνθρωπος
κατά τον συγγραφέα κερδίζει τη μάχη με τον χρόνο (60-70 λέξεις).
Μονάδες 15
Θέμα Γ
Γ1. Ποιο είναι το θέμα του ποιήματος, κατά τη γνώμη σας; Ποιο ρόλο έχει η
Ποίηση στην προσωπική σας ζωή; Να απαντήσετε αξιοποιώντας
τουλάχιστον τρεις (3) κειμενικούς δείκτες (150-200 λέξεις).
Μονάδες 15
ΑΡΧΗ 5ΗΣ ΣΕΛΙ∆ΑΣ
ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ - ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ
ΤΕΛΟΣ 5ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ∆ΕΣ
Θέμα Δ
Δ1. Ποια είναι η σχέση σας με την ανάγνωση βιβλίων και ποιος ο ρόλος της
στη γενικότερη διαχείριση του προσωπικού σας χρόνου; Με αφόρμηση
τα Κείμενα 1 και 2 αποφασίζετε να καταθέσετε την προσωπική σας
εμπειρία στο ιστολόγιο του σχολείου σας. Να δικαιολογήσετε την όποια
επιλογή σας. (300-350 λέξεις).
Μονάδες 30
ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζομένους)
1. Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόμενο μάθημα. Στο εσώφυλλο
πάνω-πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά σας στοιχεία. Στην αρχή των
απαντήσεών σας να γράψετε πάνω-πάνω την ημερομηνία και το
εξεταζόμενο μάθημα. Να μην αντιγράψετε τα θέματα στο τετράδιο και
να μη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το όνομά σας.
2. Να γράψετε το ονοματεπώνυμό σας στο πάνω μέρος των φωτοαντιγράφων,
αμέσως μόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα
θέματα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση. Κατά την
αποχώρησή σας, να παραδώσετε μαζί με το τετράδιο και τα
φωτοαντίγραφα.
3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέματα μόνο με μπλε ή
μόνο με μαύρο στυλό με μελάνι που δεν σβήνει.
4. Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.
5. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες μετά τη διανομή των φωτοαντιγράφων.
6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 10.00 π.μ.
Δευτέρα 11 Ιανουαρίου 2021
Έκθεση Γ΄ Λυκείου: Ενδεικτικό Κριτήριο Αξιολόγησης [Ο μεγάλος χωρισμός]
Έκθεση Γ΄ Λυκείου: Ενδεικτικό Κριτήριο Αξιολόγησης [Ο μεγάλος χωρισμός]: Έκθεση Γ΄ Λυκείου: Ενδεικτικό Κριτήριο Αξιολόγησης [Ο μεγάλος χωρισμός]
Τηλεκπαίδευση και προσωπικά δεδομένα, Θ. Ανδριανοπούλου
Αθέατες «κούρσες» στις πλατφόρμες της τηλεκπαίδευσης
Τηλεκπαίδευση, πλατφόρμες και προσωπικά δεδομένα εν μέσω Κορονοϊού
Εδώ και κάμποσες μέρες το Υπουργείο Παιδείας μέσω των Περιφερειακών Διευθύνσεων
Εκπαίδευσης με αποστολή στα προσωπικά e mail των εκπαιδευτικών καλούν σε εγγραφή
και συμμετοχή στην πλατφόρμα της σύγχρονης εξ αποστάσεως εκπαίδευσης
(webex). Μάλιστα τις προηγούμενες μέρες ξεκίνησαν ενημερωτικές συναντήσεις του
Υπουργείου με τους διευθυντές και τις ομάδες υποστήριξης ενώ ταυτόχρονα οι Συντονιστές
καλούν τους εκπαιδευτικούς σε προαιρετικές τηλεδιασκέψεις μέσω νέας πλατφόρμας
(zoom). […]
Πολλά εκπαιδευτικά σωματεία σε ανακοινώσεις τους επισημαίνουν ότι θεωρούν
προκλητικό, ιδιωτικές εταιρίες να στέλνουν μηνύματα και μάλιστα σε ξένη
γλώσσα στους Έλληνες εκπαιδευτικούς. «Ποια είναι αυτή η Cisco Webex που μας στέλνει
μηνύματα; Ποιοι είναι οι ιδιοκτήτες της; Ποιοι νομιμοποίησαν τον ρόλο της στη δημόσια
εκπαίδευση και ποιο είναι το τίμημα που πληρώνει ο ελληνικός λαός για τις προσφορές
της;» σημειώνουν οι εκπαιδευτικοί.
Οι πλατφόρμες τύπου Zoom προσφέρουν βιντεοκλήσεις και ακουστικές κλήσεις,
ομαδικές συσκέψεις και εφαρμογές παραγωγικότητας. Οι αναλυτές αποδίδουν τη
δημοφιλία του Zoom στο ότι είναι εύχρηστο και εύκολο να εγκατασταθεί σε πολλαπλές
συσκευές, ενώ -όπως και οι ανταγωνιστές του- παρέχει δωρεάν τη βασική έκδοση του (για
κλήσεις έως 40 λεπτών) και χρεώνει την πιο πλούσια σε δυνατότητες έκδοση του.
Η δημοτικότητα του Zoom μπορεί να μην «μεταφράζεται» εξίσου σε κέρδη για την
εταιρεία Zoom Communications Inc, καθώς σύμφωνα με την οικονομική διευθύντρια Κέλι
Στέκελμπεργκ, «σίγουρα έχουμε δει αύξηση στη χρήση, αλλά ένα μεγάλο μέρος αφορά τη
δωρεάν εφαρμογή μας».
Πάντως οι μετοχές της εταιρείας, που εδρεύει στην Καλιφόρνια, και οι οποίες είχαν
εισαχθεί στο χρηματιστήριο πέρυσι με αξία 36 δολαρίων, έφθασαν ήδη τα 150 δολάρια, με
τη χρηματιστηριακή αξία της Zoom Communications να έχει υπερδιπλασιαστεί από το τέλος
Ιανουαρίου έως σήμερα. Η αξία της προσωπικής περιουσίας του κινεζικής καταγωγής
50χρονου ιδρυτή της εταιρείας Έρικ Γιουάν (ο οποίος κατέχει το 20% των μετοχών της
σήμερα) εκτιμάται ότι έχει αυξηθεί κατά τουλάχιστον τέσσερα δισεκατομμύρια δολάρια
μετά το ξέσπασμα της κρίσης του κορονοϊού, αγγίζοντας πλέον τα οκτώ δις. δολάρια,
πράγμα που τον καθιστά τον 182ο πλουσιότερο άνθρωπο στη Γη, πάνω και από τον Τζορτζ
Σόρος, σύμφωνα με τη «Γκάρντιαν».
Όμως υπάρχει μια σκιά σε όλα αυτά και αφορά τις ανησυχίες κατά πόσο το Zoom είναι
ασφαλές για τους χρήστες έναντι των χάκερ και αν προστατεύει όσο πρέπει τα προσωπικά
δεδομένα τους. Προ ημερών η γενική εισαγγελέας της Νέας Υόρκης Λετίσια Τζέιμς
εξέφρασε εγγράφως τις ανησυχίες της στην εταιρεία, σύμφωνα με το BBC, σχετικά με την
ικανότητα της να τα βγάλει πέρα με την μεγάλη αύξηση των χρηστών και να διαφυλάξει την
ασφάλεια και ιδιωτικότητά τους. Η εισαγγελέας υπενθύμισε ότι στο παρελθόν το Zoom είχε
προβλήματα και δεν είχε επιδείξει γρήγορα αντανακλαστικά για να τα λύσει.
Ανδριανοπούλου Δώρα- 4ο ΓΕΛ Αιγάλεω
Παράλληλα η εφαρμογή του Zoom για iOS είχε την κακή συνήθεια να στέλνει στο
Facebook πληροφορίες για τους χρήστες του χωρίς τη συναίνεσή τους. Όπως αποκάλυψε το
Motherboard, το Zoom έστελνε πληροφορίες όπως ο χρόνος ενεργοποίησης της
εφαρμογής, μαζί με πληροφορίες τοποθεσίας και στοιχεία της συσκευής. Το Zoom
παραδέχθηκε πως είχε αρχικά ενσωματώσει τη λειτουργία σύνδεσης στην εφαρμογή μέσω
Facebook login αλλά πολύ πρόσφατα διαπίστωσε πως το κοινωνικό δίκτυο λάμβανε περιττά
δεδομένα.
Ο Σύλλογος Εκπαιδευτικών ΠΕ Αιγάλεω, επισημαίνει με τη σειρά του ότι για τις
συγκεκριμένες πλατφόρμες και τις ιδιωτικές εταιρείες που τις εμπορεύονται, τους σκοπούς
και τα μέσα που χρησιμοποιούν υπάρχουν σοβαρά ζητήματα. Το πιο σημαντικό είναι ότι η
εταιρεία zoom πρόσφατα κατηγορήθηκε ότι με την εφαρμογή της δίνει τη δυνατότητα στον
εργοδότη να παρακολουθεί τον υπάλληλο και μάλιστα ότι καταγράφει και ύστερα
πουλά προσωπικά δεδομένα των χρηστών των τηλεδιασκέψεων (αριθμός τηλεφώνου, ώρες
χρήσης, ηλικία κλπ) στην εταιρεία του facebook. Από εκεί τα στοιχεία πουλιούνται σε
διαφημιστικές εταιρείες για στοχευμένη διαφήμιση.
Αν ισχύουν τα παραπάνω μιλάμε για κανονικό πανοπτικό και για
ένα φρικτό δυστοπικό κοινωνικό και εργασιακό σκηνικό.
Χρήστος Κάτσικας 03.04.2020, Πηγή: alfavita
Ερωτήσεις
1) Να επισημάνετε αν το περιεχόμενο των παρακάτω προτάσεων είναι σωστό ή λάθος
α) Η κλήση άνω των 40 λεπτών διατίθεται δωρεάν στην πλατφόρμα zoom
β) Οι εκπαιδευτικοί φοβούνται ότι ενδεχομένως ο Έλληνας πολίτης επιβαρύνεται
οικονομικά για τις υπηρεσίες που προσφέρουν διάφορες πλατφόρμες της
σύγχρονης εξ αποστάσεως εκπαίδευσης
γ) Η δημοφιλία του zoom είναι ανάλογη των κερδών της εταιρείας
δ) Η γενική εισαγγελέας της Νέας Υόρκης δεν πιστεύει ότι τα προβλήματα του
παρελθόντος προδικάζουν μελλοντική δυσλειτουργία του zoom.
2) Να σχολιάσετε τον τίτλο του κειμένου ως προς τη μορφή και το περιεχόμενό του.
3) Πάντως οι μετοχές της εταιρείας ... σύμφωνα με τη «Γκάρντιαν» (5 η §). Στην
παράγραφο αυτή ο αρθρογράφος παραθέτει διάφορα αριθμητικά δεδομένα. Ποιος
στόχος υπηρετείται μέσω αυτών, κατά τη γνώμη σας;
4) Ποια είναι αυτή η Cisco Webex που μας στέλνει μηνύματα; Να ξαναγράψετε την
πρόταση ξεκινώντας ως: οι εκπαιδευτικοί αναρωτιούνται... Να εξηγήσετε γιατί ο
αρθρογράφος επέλεξε την αυτούσια παράθεση των λόγων των εκπαιδευτικών.
5) Αν ισχύουν τα παραπάνω μιλάμε για κανονικό πανοπτικό και για ένα φρικτό
δυστοπικό κοινωνικό και εργασιακό σκηνικό: Να αναδιατυπώσετε τη φράση
χρησιμοποιώντας ένα πιο απλό και οικείο ύφος
6) Να εξηγήσετε πώς αντιλαμβάνεστε τον όρο στοχευμένη διαφήμιση (8 η §)
7) Εντοπίστε τις περιπτώσεις παραβίασης των προσωπικών δεδομένων, που
καταγράφονται στο άρθρο.
8) Πιστεύετε ότι στην εποχή της εντεινόμενης χρήσης της τεχνολογίας τα προσωπικά
δεδομένα των ανθρώπων κινδυνεύουν; Είναι εφικτό να προστατευτούν;
Κριτήριο για ατομική ευθύνη, Δ. Βενιζέλου
ΚΕΙΜΕΝΟ Ι
Πανδημία και ατομική ευθύνη: Να συμπεριφερόμαστε σαν να είμαστε φορείς του ιού
Ρώτα τι μπορείς να κάνεις εσύ για την κρίση
ΤΩΝ ΑΛΚΗ ΓΟΥΝΑΡΗ & ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΓΚΡΑΒΑ 16.3.2020 | 13:42
Σήμερα, όλοι μαζί και καθένας από εμάς ξεχωριστά, καλούμαστε να διαχειριστούμε μια
ασυνήθιστη κατάσταση, μια πανδημία, η οποία αυτήν τη στιγμή βρίσκεται στο ξεκίνημά της και
είναι άγνωστο το πώς θα εξελιχθεί.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι εκατοντάδες ερευνητές και χιλιάδες άλλοι άνθρωποι σε όλον τον κόσμο
εργάζονται σκληρά, δίνοντας τον καλύτερο εαυτό τους για να βγούμε το συντομότερο δυνατόν και
με τις λιγότερες απώλειες από αυτή την κατάσταση. Αυτό δεν σημαίνει, όμως, ότι εμείς οι
υπόλοιποι πρέπει να μένουμε αμέτοχοι και να περιμένουμε από τους άλλους να μας σώσουν. Ο
καθένας από εμάς, με τη στάση του, τις αποφάσεις και τις πράξεις του μπορεί να συνεισφέρει
περισσότερο απ' όσο νομίζει στη διαχείριση και στην επίλυση της κρίσης και να αναλάβει τελικά
την ευθύνη που του αναλογεί.
Οι πράξεις μας είναι αυτές που μας καθορίζουν. Και το βάρος της ευθύνη των πράξεων και των
επιλογών μας είναι εκείνο το οποίο κουβαλάμε σε όλη την υπόλοιπη ζωή μας. Στη διαχείριση μιας
κρίσης σαν αυτή που διανύουμε η ευθύνη των πράξεών μας έχει αντίκτυπο σε ένα πλέγμα
σχέσεων, το οποίο περιλαμβάνει εμάς, τον στενό οικογενειακό, συντροφικό, φιλικό και
επαγγελματικό μας κύκλο, την τοπική κοινότητα και την ίδια την πολιτεία. Η ευθύνη μας απέναντι
σε όλους αυτούς σημαίνει υποχρεώσεις, καθήκοντα και τελικά συγκεκριμένες αποφάσεις, πράξεις
και συμπεριφορά.
Πιο συγκεκριμένα:
Η ευθύνη απέναντι στον εαυτό μας συνεπάγεται την υποχρέωσή μας να παραμείνουμε υγιείς και
να παραμείνουμε ελεύθεροι. Ακόμα κι αν ανήκουμε σε ηλικιακή ομάδα που πρακτικά έχει πολύ
μικρό ποσοστό θνησιμότητας, είναι λάθος να εκθέτουμε τον εαυτό μας σε κίνδυνο, καθώς δεν
γνωρίζουμε το παραμικρό για τις ενδεχόμενες μελλοντικές συνέπειες της ασθένειας.
Σε τέτοιες συνθήκες οφείλουμε να συμπεριφερόμαστε σαν να είμαστε φορείς του ιού, ακόμα και
αν δεν είμαστε. Με τον τρόπο αυτό, η έννοια της αυτονομίας λαμβάνει το πραγματικό της νόημα.
Αυτόνομος είναι αυτός που μόνος του θέτει κανόνες και όρια στις πράξεις και στη συμπεριφορά
του. Η έννοια της αυτονομίας, ο αυτοπεριορισμός, όχι επειδή κάποιο πρόσωπο ή θεσμός το
επιβάλλει, δεν έρχεται σε σύγκρουση με την προσωπική ελευθερία. Κάθε άλλο. Κάποιος που
επιλέγει ο ίδιος τον περιορισμό του εαυτού του είναι ο μόνος ελεύθερος σε περίπτωση μιας
τέτοιας κρίσης, καθώς, αν ο ίδιος δεν θέσει τους κανόνες, κάποιος εξωτερικός παράγοντας θα τον
αναγκάσει να περιοριστεί και αυτό μπορεί ενδεχομένως να συμβεί ακόμα και με τη χρήση βίας.
Ο αυτοπεριορισμός μας είναι μια πράξη ευθύνης τόσο απέναντι στον εαυτό μας όσο και
απέναντι στον συνάνθρωπό μας. Όταν η ατομική ευθύνη είναι απούσα, κάποιος τρίτος
παράγοντας, το κράτος σε αυτήν την περίπτωση, αναγκάζεται να επιβάλλει τη συμπεριφορά αυτή.
Για παράδειγμα, όταν έκλεισαν τα σχολεία, πολλά παιδιά συνέχισαν να συναθροίζονται στις
καφετέριες. Όταν έκλεισαν οι καφετέριες και τα γυμναστήρια, πολλοί γέμισαν τις παραλίες μέχρι
να επιβληθεί αμέσως το κλείσιμό τους από την πολιτεία. Ο μη αυτοπεριορισμός επιβάλλει μέτρα
στέρησης της ελευθερίας. Αν θέλουμε, λοιπόν, να είμαστε ταυτόχρονα υγιείς και ελεύθεροι,
οφείλουμε να πράττουμε με αίσθημα ατομικής ευθύνης και να περιορίζουμε μόνοι μας, με δική
μας απόφαση και λογική κρίση, τον εαυτό μας. Η αλόγιστη συμπεριφορά μας και η έκθεσή μας σε
κίνδυνο ουσιαστικά θέτει σε κίνδυνο, εκτός από τον εαυτό μας, και τους αμέσως επόμενους
κύκλους.
ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΕΞΑΣΚΗΣΗΣ – ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ- ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑΣελίδα 2
Η ευθύνη απέναντι στον στενό οικογενειακό, συντροφικό, φιλικό και επαγγελματικό μας κύκλο
συνεπάγεται την υποχρέωσή μας να διαφυλάξουμε με κάθε τρόπο την υγεία τους αλλά και τη
συναισθηματική και πνευματική τους ισορροπία. Παραμένοντας εμείς υγιείς, συμβάλλουμε στη
διατήρηση της δικής τους υγείας.
Η ευθύνη απέναντι στην τοπική κοινότητα, τους γείτονες και το προσωπικό των καταστημάτων με
τα οποία συναλλασσόμαστε, τους γιατρούς κ.λπ. είναι εξαιρετικά μεγάλης σημασίας. Η εξάπλωση
της ασθένειας γίνεται, όπως είναι φυσικό, σε τοπικές ομάδες πληθυσμού, από έναν αρχικό
ασθενή. Ο πιθανότερος τρόπος να προσβληθεί μια υγιής τοπική κοινότητα είναι επειδή κάποιο
μεμονωμένο πρόσωπο, είτε λόγω άγνοιας, είτε λόγω υπεροψίας, είτε λόγω μειωμένης κριτικής
ικανότητας, θα ξεφύγει από τον κανόνα και θα γίνει η αιτία για τη διάδοση του ιού. Επίσης, είναι
πιθανό κάποιος με πρόθεση να βοηθήσει έναν ασθενή και λόγω υπερβάλλοντος ζήλου,
παρορμητικότητας ή απροσεξίας να θέσει σε κίνδυνο τελικά τον εαυτό του και τα υπόλοιπα μέλη
της τοπικής κοινότητας.
Μοναδική αμυντική γραμμή σε αυτό το ενδεχόμενο είναι η απαρέγκλιτη ακολουθία της «αρχής
της συμμόρφωσης», που στην προκειμένη περίπτωση δεν είναι άλλη από τον οικειοθελή κατ'
οίκον περιορισμό και την τήρηση αυστηρού πρωτοκόλλου δημόσιων επαφών και αντιμετώπισης
των κρουσμάτων. Όμως η ευθύνη μας απέναντι στην τοπική κοινότητα δεν σταματάει εδώ. Αρχές
όπως η αλληλεγγύη και η αμοιβαιότητα δοκιμάζονται σε τέτοιες καταστάσεις στην πράξη.
Η ευθύνη απέναντι στην πολιτεία, στα νοσηλευτικά ιδρύματα, στους θεσμούς, στο κράτος, στην
οικονομία, είναι δύσκολο να γίνει κατανοητή, ειδικά από όλους εμάς που έχουμε μεγαλώσει σε
ένα πολιτειακό περιβάλλον από το οποίο είχαμε πάντα απαιτήσεις, χωρίς να αναγνωρίζουμε τις
δικές μας υποχρεώσεις. Από εμάς που μεγαλώσαμε με την ψευδαίσθηση και τη λογική πλάνη ότι
από τη μια πλευρά είναι το Κράτος και από την άλλη πλευρά Εμείς, χωρίς να κατανοούμε ότι
συναποτελούμε αυτό το πλέγμα σχέσεων και θεσμών που ονομάζουμε πολιτεία. Στην προκειμένη
περίπτωση, εκτός από την αυτονόητη τήρηση των οδηγιών, είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι οι
εκπρόσωποι που εμείς έχουμε επιλέξει ενεργούν με τον ορθότερο κατά την κρίση τους τρόπο,
ώστε να επιτευχθεί το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.
Τελικά, το πιο σημαντικό εφόδιο, το πιο σημαντικό όπλο και το πιο σημαντικό αντίδοτο απέναντι
σε κάθε ιό και σε κάθε πανδημία είναι η δυνατότητα του ανθρώπου να σκέφτεται και να δρα με
βάση τη λογική. Αυτό το ακαταμάχητο πλεονέκτημα του είδους μας μάς οδηγεί να
συμπεριφερόμαστε με υπευθυνότητα, ψυχραιμία και συνέπεια, και μας δίνει τη δυνατότητα να
αξιοποιούμε με τον καλύτερο και αποτελεσματικότερο τρόπο τον τεράστιο πλούτο
συναισθημάτων που έχουμε όλοι μέσα μας. Κάθε φορά, λοιπόν, που βρισκόμαστε σε μια
δυσάρεστη θέση και διάφορες σκέψεις ξεπηδούν από το κεφάλι μας, θα πρέπει να
αναρωτιόμαστε τι βοηθάει την κατάσταση και τι όχι. Πρέπει να είμαστε προσεκτικοί και εγκρατείς
όχι μόνο στις πράξεις μας αλλά και στις κρίσεις μας. Η παραπληροφόρηση, ο πανικός, η εύκολη και
ανυπόστατη απόδοση ευθυνών, η υπέρμετρη αισιοδοξία, οι αντιεπιστημονικές μέθοδοι και τα
γιατροσόφια, οι μικροπολιτικές σκοπιμότητες, οι θεωρίες συνωμοσίας και η άρνηση όχι μόνο δεν
βοηθούν την κατάσταση, αλλά αντιθέτως πολλαπλασιάζουν τον κίνδυνο για εμάς τους ίδιους και
για τα αγαπημένα μας πρόσωπα.
Είναι βέβαιο ότι η κρίση αυτή, όπως όλες οι παρόμοιες κρίσεις στην ιστορία της ανθρωπότητας, θα
ξεπεραστεί σύντομα και η ζωή θα επανέλθει στους κανονικούς της ρυθμούς. Το θέμα είναι να
ξεπεραστεί με τον λιγότερο επώδυνο τρόπο για όλους μας. Κι ας έχουμε πάντα στο μυαλό μας ότι
κάθε κρίση αποτελεί μια ευκαιρία. Μια ευκαιρία να σκεφτούμε, να γνωρίσουμε και να
αξιολογήσουμε καλύτερα τον εαυτό μας και τους γύρω μας. Μια ευκαιρία να ωριμάσουμε, να
ενηλικιωθούμε, να συνεισφέρουμε έμπρακτα, να περάσουμε από τη θεωρία στην πράξη, να
ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΕΞΑΣΚΗΣΗΣ – ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ- ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑΣελίδα 3
νοιαστούμε, να σεβαστούμε και να εμπιστευτούμε τον άνθρωπο, την επιστήμη και τους θεσμούς,
αλλά και να καταλάβουμε πόσο εύθραυστη, ευάλωτη και πολύτιμη είναι η ζωή
(Διασκευή ) Πηγή: www.lifo.gr
Ο Άλκης Γούναρης είναι διδάκτωρ Φιλοσοφίας, επιστημονικός συνεργάτης και ερευνητής του
Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ)
Ο Κωνσταντίνος Γκράβας είναι διδάκτωρ του Τμήματος Ιστορίας και Φιλοσοφίας της Επιστήμης
(ΙΦΕ) του Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) και αναλυτής διεθνών αγορών
ΚΕΙΜΕΝΟ ΙΙ
ARKAS -The Original Page, 14/3/2020
ΚΕΙΜΕΝΟ ΙΙΙ (ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ)
Εν Σπάρτη
Δεν ήξερεν ο βασιλεύς Κλεομένης, δεν τολμούσε-
δεν ήξερε έναν τέτοιον λόγο πώς να πει
προς την μητέρα του: ότι απαιτούσε ο Πτολεμαίος
για εγγύησιν της συμφωνίας των ν' αποσταλεί κι αυτή
εις Αίγυπτον και να φυλάττεται·
λίαν ταπεινωτικόν, ανοίκειον πράγμα.
Κι όλο ήρχονταν για να μιλήσει· κι όλο δίσταζε.
Κι όλο άρχιζε να λέγει· κι όλο σταματούσε.
Μα η υπέροχη γυναίκα τον κατάλαβε
(είχεν ακούσει κιόλα κάτι διαδόσεις σχετικές),
και τον ενθάρρυνε να εξηγηθεί.
Και γέλασε· κ' είπε βεβαίως πιαίνει.
Και μάλιστα χαίρονταν που μπορούσε νάναι
ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΕΞΑΣΚΗΣΗΣ – ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ- ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑΣελίδα 4
στο γήρας της οφέλιμη στην Σπάρτη ακόμη.
Όσο για την ταπείνωσι - μα αδιαφορούσε.
Το φρόνημα της Σπάρτης ασφαλώς δεν ήταν ικανός
να νοιώσει ένας Λαγίδης χθεσινός·
όθεν κ' η απαίτησίς του δεν μπορούσε
πραγματικώς να ταπεινώσει Δέσποιναν
Επιφανή ως αυτήν· Σπαρτιάτου βασιλέως μητέρα.
Κωνσταντίνος Π. Καβάφης
ΘΕΜΑΤΑ
Α ΘΕΜΑ
Σε ένα κειμενο 50-60 λέξεων να παρουσιάσετε συνοπτικά την ευθύνη που αναλογεί στο άτομο
σύμφωνα με τους συντάκτες του κειμένου. (Μονάδες 15)
Β ΘΕΜΑ
Β1. Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις αποδίδουν ορθά απόψεις του συγγραφέα του κειμένου; ( Σ ή
Λ). Να τεκμηριώσετε την απάντησή σας παραθέτοντας σχετικά αποσπάσματα από το κείμενο.
1. Οι συγγραφείς εκτιμούν πως σε αυτήν την δύσκολη κατάσταση που βρισκόμαστε η επιστήμη θα
μας σώσει.
2. Ο καθένας από εμάς μπορεί να συμβάλλει στη διαχείρηση και αντιμετώπιση της πανδημίας και
της κρίσης που βιώνουμε.
3. Σύμφωνα με το κείμενο η προσωπική ελευθερία και αυτονομία του ατόμου και ο αυτοπεριορισμός
του είναι έννοιες αλληλένδετες .
4.Η συμμόρφωση στις οδηγίες των ειδικών και των αιρετών εκπροσοσώπων της πολιτείας είναι
πολύ σημαντική για την αντιμετώπιση της πανδημίας.
5. Η κρίση μας δίνει τη δυνατότητα να αποκτήσουμε αυτογνωσία και να αναθεωρήσουμε τις αξίες
μας. (Μονάδες 10)
Β2. α. Ποιο ρηματικό πρόσωπο κυριαρχεί στο κείμενο; Να ερμηνεύσετε την επιλογή του αυτή σε
σχέση με το επικοινωνιακό αποτέλεσμα και τον σκοπό που επιδιώκουν οι συντάκτες του κειμένου.
(Μονάδες 6)
β Να εντοπίσετε και να καταγράψετε δύο γλωσσικούς/εκφραστικούς τρόπους με τους οποίους
επιχειρεί ο συγγραφέας να προσεγγίσει τον αναγνώστη. Σας φαίνονται πειστικές οι επολογές του;
(Μον. 5)
γ. Τελικά, το πιο σημαντικό εφόδιο,…………. και για τα αγαπημένα μας πρόσωπα. Στην παράγραφο
κυριαρχεί ο μακροπερίοδος λόγος και η διαδοχική υπόταξη. Τι επιτυγχάνουν οι συντάκτες του
κειμένου με αυτή την επιλογή; (Μονάδες 4)
Β3. Τα κείμενα Ι και ΙΙ διαλέγονται μεταξύ τους. Ως προς τι; Ποια είναι η διαφορά τους ως προς
τον κειμενικό τύπο και το ύφος ;Να αιτιολογήσετε την άποψή σας. (Μονάδες 5+10)
Γ ΘΕΜΑ
ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΕΞΑΣΚΗΣΗΣ – ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ- ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑΣελίδα 5
Ποιο είναι το κεντρικό θέμα του Κειμένου ΙΙΙ; Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας στηριζόμενοι σε
τρεις κειμενικούς δείκτες. Ποια σημασία έχει για εσάς και για την εποχή μας γενικότερα; Να
απαντήσετε σε ένα κείμενο 150-200 λέξεων) (Μονάδες 15)
Δ ΘΕΜΑ
Σε ένα κείμενο προσχεδιασμένου προφορικού λόγου (ομιλία) 350-400 λέξεων που θα αναρτήσετε
στο ηλεκτρονικό περιοδικό του σχολείου σας να ευαισθητοποιήσετε τους αναγνώστες σχετικά με
την αναγκαιότητα ύπαρξης ατομικής και κοινωνικής ευθύνης όχι μόνο σήμερα που βιώνουμε μία
πρωτόγνωρη κρίση (πανδημία) αλλά και γενικότερα σε κάθε περίσταση και να προτείνετε τρόπους
με τους οποίους μπορεί ο καθένας ως άτομο και ως πολίτης να εκφράσει και να αναδείξει αυτή
την υπεύθυνη συμπεριφορά.
Μπορείτε να αξιοποιήσετε το υλικό από τα κείμενα αναφοράς. (Μονάδες 30)
Εγγραφή σε:
Σχόλια (Atom)